Blog

Cynk ważny dla kukurydzy

Cynk odpowiada między innymi za gospodarkę azotem i stymuluje rozwój systemu korzeniowego. W przypadku kukurydzy wielokrotnie udowodniono, że profilaktyczne i wczesne nawożenie cynkiem pozwolą „zaoszczędzić” na nawożeniu azotowym jak również uodparnia rośliny na coraz częściej występujące susze.  

Kukurydza ma wysokie wymagania pokarmowe zarówno wobec makro jaki mikroelementów. Z mikroelementów składnikiem niezbędnym do wydania wysokiego plonu kukurydzy jest cynk. Na jego niedobór gatunek ten jest szczególnie wrażliwy. Dlatego w praktyce roślina ta wymaga profilaktycznego nawożenia przede wszystkim tym mikroelementem. 

Rola cynku w roślinie

Rola cynku sprowadza się głownie do tego, że podobnie jak fosfor stymuluje rozwój systemu korzeniowego. Dzięki temu zwiększa się jego wydajność, lepiej i sprawniej pobierana jest woda i pozostałe składniki pokarmowe (w tym plonotwórczy azot). To jest szczególnie ważne w obliczu chłodnych, czy suchych okresów występujących w początkowych fazach kukurydzy, kiedy to rośliny rozwijają się stosunkowo wolno.

To nie jedyne zalety cynku. Warto wiedzieć, że mikroelement ten także:

– wpływa na gospodarkę kukurydzy azotem, jego plonotwórcza rola polega na większym tempie pobierania azotu w pierwszych fazach wegetacji roślin, co przekłada się na większą liczbę ziarniaków w kolbie,

– bierze udział w syntezie auksyn i wielu procesach enzymatycznych,

– stabilizuje struktury i funkcje biologiczne błony komórkowej,

– jest głównym czynnikiem chroniącym ściany komórkowe przed toksycznym działaniem wolnych rodników tlenowych tworzących się w czasie intensywnego nasłonecznienia i suszy,

– jest niezbędny do tworzenia pyłku,

– zwiększa odporność na choroby.

Ponad to kiszonka przygotowana z kukurydzy bogatej w cynk ma bardziej korzystne właściwości pokarmowe dla krów. 

Ile cynku potrzebuje kukurydza?

Na każdą tonę ziarna i odpowiednią ilość słomy kukurydza pobiera około 50 g cynku. Oznacza to, że na wyprodukowanie ok. 10 ton ziarna rośliny potrzebują ok. 500 g tego składnika. Jednak, aby wyszacować  realne potrzeby nawożenia tym mikroelementem warto wykonać analizy i oznaczyć zawartość cynku w glebie. Z badań krajowych wynika, że nasze gleby wykazują w większości średnią, a nawet wysoką zasobność w ten składnik.  Jednak często występują niesprzyjające warunki siedliskowo-glebowe, w których dostępność cynku bywa niska i zmienna.  

Objawy niedoboru cynku w uprawie kukurydzy

Najbardziej charakterystyczne objawy niedoboru cynku w kukurydzy to:

–  blade, chlorotyczne linie której pojawiają się na liściach, wzdłuż nerwów,

– młode liście zmieniają barwę na białą lub żółtą, w skrajnych przypadkach liście mogą całkowicie zamierać,

– roślina karłowacieje, skróceniu ulegają  międzywęźla,

– opóźnione wyrzucanie wiech i kwitnienie,

– problemy w zawiązaniu ziaren w kolbie, szczerbatość kolby,

– nasiona  mogą przybierać barwę szarą.

Należy jednak pamiętać, że bardzo często rośliny nie wykazują niedoborów cynku (tzw. ukryte niedobory).

Jakie pH, taka dostępność

W uprawie kukurydzy dąży się do utrzymania lekko kwaśnego lub  obojętnego odczynu gleb, który zapewnia właściwe pobieranie podstawowych plonotwórczych makroelementów. Tymczasem takie warunki nie są optymalne dla przyswajalności przez rośliny większości mikroelementów. Szacuje się, że z gleby o pH 6,4 roślina kukurydzy może pobrać pięciokrotnie mniej cynku niż przy pH 4,4. Podążając tym tropem, niedobory tego składnika występują zwłaszcza na glebach o nieuregulowanym odczynie, piaszczystych i ilastych, a także na stanowiskach o zasadowym odczynie (pH pow. 7,2), wysokiej zawartości fosforu (fosfor jest antagonistą dla cynku) i dużej zawartości substancji organicznej. Problemy z przyswajalnością cynku zauważa się  także na glebach świeżo zwapnowanych, co należy wiązać ze zmianą pH. 

Nawozy dobieraj mądrze

Niestety kukurydza zazwyczaj nie jest w stanie w szybkim czasie pobrać wystarczającej ilości cynku z gleby. Dlatego niezbędne jest wspomaganie tej uprawy tym mikroskładnikiem, co traktuje się jako standard agrotechniczny. W praktyce rolniczej funkcjonuje wiele rozwiązań, mających na celu zabezpieczenie uprawy kukurydzy odpowiednią pulą łatwo dostępnego cynku.  Można zastosować go doglebowo w nawozach stałych lub płynnych, ale przede wszystkim warto  dostarczyć go roślinom dolistnie. Ważne jest jednak aby dokarmianie dolistne przeprowadzić w odpowiednim terminie. Decyduje to w dużej mierze o efektywności tego zabiegu.

Liczba dostępnych na rynku nawozów zawierających cynk jest ogromna. Warto wiedzieć, że w części z nich cynk może występować w formie tlenkowej, praktycznie nie rozpuszczalnej w wodzie. Z takiej formy cynku roślina skorzysta po dłuższym czasie, gdy w glebie forma ZnO utleni się do Zn2+.. Takie nawozy nie są zatem dobrym źródłem tego składnika.

Dostępne są również nawozy, które bazują na siarczanie cynku. Jednak forma ta w określonych warunkach w opryskiwaczu może wytrącić się do nierozpuszczalnego wodorotlenku cynku. Wodorotlenek cynku jest niedostępny dla roślin, a także  może powodować zapychanie się końcówek opryskiwacza.

Z kolei gdy w mieszaninie zbiornikowej znajdują się związki fosforu, cynk staje się zupełnie niedostępny, ponieważ bardzo szybko wytrąca się nierozpuszczalny w wodzie fosforan cynku. Wysokie stężenie roztworu także może stać się niebezpieczne dla roślin powodując poparzenia. 

Stawiaj na chelaty

Najlepsze efekty uzyskamy stosując chelaty cynku. Forma ta jest całkowicie rozpuszczalna w wodzie. Oznacza to, że po zastosowaniu 1 kg nawozu zawierający 10% Zn wnosi się na 1 ha 100 g szybko działającego cynku. Ta forma nie ulega uwstecznianiu, może być stosowana z innymi nawozami i środkami ochrony roślin i jest bezpieczna dla opryskiwacza. Najnowsze chelaty Zn zawierają biorozkładalne związki chelatujące. Takim produktem jest nawóz ADOB® 2.0 Zn IDHA. 

Profilaktyczne nawożenie cynkiem

Cynk należy stosować zapobiegawczo najlepiej w dwóch fazach rozwoju roślin, gdy mają one: 4−6 liści i 6−8 liści, aplikując 2 x 1,5 kg chelatu cynku w postaci nawozu ADOB® 2.0 Zn IDHA. Pierwsza dawka jest bardzo istotna gdyż stymuluje pobranie azotu w czasie gdy kształtują się zawiązki kolb. Nie należy się obawiać, że rośliny są w tym czasie w początkowej fazie plonowania i część pola nie jest pokryta jeszcze biomasą roślin. Nawóz dolistny, który trafi na powierzchnię gleby będzie pobierany także  przez system korzeniowy. Należy pamiętać, że taka aplikacja ma bardzo duże znaczenie dla plonowania kukurydzy.

Niestety rolnicy w Polsce zbyt późno stosują nawożenie cynkiem, dopiero, gdy zaobserwują przebarwienia na liściach wynikające z jego niedoborów, lub nie wykonują tego zabiegu wcale, gdyż nie obserwują zewnętrznych  niedoborów cynku.  Jednak w praktyce bardzo często występują wspomniane wcześniej tzw. ukryte niedobory cynku, czyli roślina nie wykazuje żadnych zewnętrznych objawów, a plony są niższe o ok. 15−20%. Koszt zakupu 3 kg dobrego chelatu cynku to około 40−60 PLN. Nawet przy niskich cenach za ziarno kukurydzy, zakup nawozu zwraca się poprzez osiągnięty wzrost plonu

O czym warto pamiętać?

  1. Bez dolistnego nawożenia kukurydzy cynkiem nie osiągnie się wysokiego plonu.
  2. Poza zewnętrznymi objawami niedobory cynku, w kukurydzy bardzo często występują niedobory ukryte powodujące duże straty w plonie.
  3. Nawożenie cynkiem powinno przeprowadzać się profilaktycznie i wcześnie (w fazie 4-6 i 6-8 liści) jako stały element agrotechniki.
  4. Nawozy dolistne cynkowe w formie soli czy siarczanów są zdecydowanie mniej efektywne niż nawozy w formie chelatów.